Trong những chuyến đi, Bill Gates thường không xuất hiện với quá nhiều hành lý. Nhưng có một món đồ ông gần như luôn mang theo bên mình, đến mức nó trở thành hình ảnh quen thuộc với những người từng đồng hành cùng vị tỷ phú.

Đó không phải một thiết bị công nghệ mới, cũng chẳng phải món đồ xa xỉ thường thấy trong hành lý của một tỷ phú. Chiếc túi ấy trông đơn giản đến mức dễ bị bỏ qua, nhưng bên trong lại chứa thứ phản ánh khá rõ cách Gates làm việc, suy nghĩ và liên tục cập nhật hiểu biết của mình.

Đáng chú ý hơn, thói quen tưởng như rất bình thường này đã được Gates duy trì trong nhiều năm, ngay cả khi ông đã không còn cần phải chứng minh bất cứ điều gì về thành công của mình.

Vậy thứ gì khiến một chiếc túi đơn giản luôn có chỗ trong hành lý của một trong những người giàu nhất thế giới?

Chiếc túi nặng trĩu của Bill Gates

Câu trả lời xuất hiện trong bộ phim tài liệu Inside Bill’s Brain: Decoding Bill Gates của Netflix. Trong một phân cảnh, Gates chuẩn bị hành lý cho chuyến đi và lần lượt đặt nhiều cuốn sách vào một chiếc túi vải.

Một cuốn, rồi thêm một cuốn nữa.

Chiếc túi nhanh chóng trở nên đầy đặn. Tổng cộng, có thời điểm Gates mang theo khoảng 15 cuốn sách, trong đó có những cuốn khá dày.

Hình ảnh này có thể gây bất ngờ nếu đặt cạnh hình dung quen thuộc về người đồng sáng lập Microsoft. Gates dành phần lớn sự nghiệp gắn với máy tính, phần mềm và những công nghệ làm thay đổi ngành công nghiệp. Nhưng khi rời khỏi văn phòng, thứ ông muốn có bên cạnh lại thường là những cuốn sách.

Việc đọc với Gates không phải một thú vui chỉ dành cho những lúc rảnh rỗi. Nó là một phần trong cách ông tiếp cận những vấn đề mới.

Danh sách sách ông từng giới thiệu cho công chúng trải rộng từ khoa học, y tế, năng lượng đến kinh tế, lịch sử và kinh doanh. Có những cuốn nói về vaccine, biến đổi khí hậu hoặc năng lượng sạch; cũng có những tác phẩm đi sâu vào cách các doanh nghiệp vận hành và những thay đổi đang diễn ra trong xã hội.

Sự đa dạng này không phải ngẫu nhiên.

Khi quan tâm đến một chủ đề, Gates thường tìm nhiều nguồn khác nhau thay vì chỉ đọc một cuốn sách rồi dừng lại. Ông muốn hiểu vấn đề từ nhiều góc nhìn, tìm kiếm những dữ liệu và lập luận có thể bổ sung hoặc thậm chí thách thức điều mình đã biết.

Đó cũng là lý do chiếc túi sách trở thành một chi tiết đáng chú ý trong những câu chuyện về thói quen của Gates.

Không chỉ đọc, ông còn ghi chú

Điều đặc biệt trong cách Gates đọc sách nằm ở việc ông không coi việc đọc là hoạt động thụ động.

Trong một cuộc trò chuyện được CBS ghi lại, Gates từng cho thấy những cuốn sách mình đang đọc cùng các ghi chú được viết trực tiếp trên trang sách. Ông đánh dấu những đoạn quan trọng, ghi lại suy nghĩ và đặt câu hỏi khi bắt gặp một luận điểm đáng chú ý.

Với Gates, đọc một cuốn sách không đơn giản là hoàn thành từ trang đầu tiên đến trang cuối cùng.

Ông từng chia sẻ rằng đọc sách là một trong những cách chính giúp mình học những điều mới. Vì thế, quá trình đọc thường kéo theo một chuỗi câu hỏi khác: Tác giả dựa vào dữ liệu nào? Lập luận này có hợp lý không? Có góc nhìn nào khác không? Và thông tin vừa đọc có thể liên hệ thế nào với những vấn đề đang diễn ra ngoài đời thực?

Thói quen này càng thể hiện rõ trong những khoảng thời gian Gates dành riêng cho việc đọc và suy nghĩ.

Từ nhiều năm trước, ông duy trì "Think Week" - khoảng thời gian tách khỏi công việc thường ngày để đọc tài liệu, suy nghĩ và xem xét những vấn đề dài hạn. Trong những tuần như vậy, sách và các tài liệu nghiên cứu trở thành phần quan trọng trong lịch trình.

Gates từng dành nhiều ngày ở một nơi biệt lập chỉ để đọc và suy nghĩ. Những khoảng thời gian này không nhằm giải quyết các công việc phát sinh hàng ngày, mà tập trung vào những câu hỏi lớn hơn về công nghệ, khoa học, kinh doanh và các vấn đề xã hội.

Cách làm ấy cho thấy một điểm đáng chú ý: càng có nhiều nguồn lực, Gates càng coi thời gian dành cho việc học là thứ cần được bảo vệ.

Từ sách đến những vấn đề lớn

Một trong những tác giả thường xuất hiện trong danh sách đọc của Gates là Vaclav Smil, nhà khoa học người Canada nổi tiếng với các nghiên cứu về năng lượng, môi trường và những hệ thống phức tạp.

Trong Inside Bill’s Brain, giá sách của Gates tại nhà có hàng loạt tác phẩm của Smil. Chi tiết này phần nào cho thấy ông không chỉ đọc để tìm những câu trả lời dễ chịu hoặc củng cố quan điểm sẵn có.

Những chủ đề Gates quan tâm thường là các bài toán có quy mô lớn và mất nhiều năm mới có thể giải quyết, từ biến đổi khí hậu, năng lượng sạch đến y tế và phát triển công nghệ.

Vì vậy, đọc sách trở thành một cách để ông liên tục cập nhật kiến thức trước khi đưa ra những nhận định hoặc quyết định liên quan đến các lĩnh vực này.

Forbes từng viết về chiếc túi sách của Gates và cho rằng thói quen đọc là một trong những đặc điểm đáng chú ý trong cách ông tiếp cận tri thức. Gates không chỉ đọc nhiều mà còn có xu hướng đào sâu vào một chủ đề bằng cách tìm thêm nhiều tài liệu liên quan.

Cách đọc này cũng tương đồng với quan niệm mà Gates từng chia sẻ về việc học hỏi: kiến thức cần được tích lũy theo thời gian và những gì một người biết hôm nay có thể trở thành nền tảng để tiếp tục hiểu một vấn đề khác vào ngày mai.

Bí mật không nằm trong chiếc túi

Nhìn từ bên ngoài, chiếc túi của Bill Gates chẳng có gì đặc biệt.

Nó không phải món đồ xa xỉ, không mang logo của một thương hiệu thời trang nổi tiếng và cũng không chứa một thiết bị công nghệ bí mật. Thứ khiến chiếc túi trở nên đáng chú ý nằm ở những gì Gates đặt vào bên trong và cách ông sử dụng chúng.

Có thể hôm nay là một cuốn sách về năng lượng. Ngày mai là một tác phẩm về y tế. Một chuyến đi khác có thể xuất hiện sách về lịch sử, kinh tế hoặc công nghệ.

Những chủ đề thay đổi, nhưng thói quen vẫn giữ nguyên.

Ngay cả khi đã rời vị trí điều hành Microsoft và sở hữu khối tài sản đủ để không phải bận tâm đến chuyện kiếm thêm một khoản tiền từ công việc thường ngày, Gates vẫn duy trì việc đọc như một phần trong lịch trình.

Điều đó khiến chiếc túi sách trở thành một chi tiết thú vị trong chân dung vị tỷ phú.

Nó không nói nhiều về số tiền Gates đang sở hữu, mà nói về cách ông sử dụng thứ khó mua lại nhất: thời gian.

Một chiếc túi có thể chứa 10 hay 15 cuốn sách. Nhưng điều quan trọng hơn là những câu hỏi được đặt ra sau mỗi trang sách, những ghi chú được viết bên lề và những ý tưởng tiếp tục được đào sâu sau khi cuốn sách đã được đóng lại.

Nếu phải tìm một "bí mật" phía sau chiếc túi luôn đồng hành cùng Bill Gates, có lẽ nó không nằm ở một cuốn sách đặc biệt nào.

Nó nằm ở việc ông chưa bao giờ coi việc học là một công việc có ngày kết thúc.